Çocukluğumun unutamadığım romanlardan biridir, “Tom Sawyer’in Maceraları”. Yıllar sonrasında Tom’un peşi sıra macera kovalamanın tadı hala damağımda. Benden yaşça büyük olan kuzenimin bana verdiği kitapların arasında buldum onu ve her gece yatmadan önce, uyku saatimi geçirdiğim için babam ile çekişerek okudum. Tom Sawyer’im ciltli idi, üzerine sevimli bir o kadarda afacan bir erkek çocuğunu resmi olan yeşil bir kap geçirilmişti. Kitap daha sonra benden küçük kuzenime gitti. Şimdi kim bilir nerededir. Tom’un öyküsünü hatırlamakta zorluk çeksem de gözlerimi kapadığımda kitabı görebiliyor, okurken aldığım o muhteşem lezzeti, mutluluğu hissede biliyorum.

Twain, Tom Sawyer’in Maceralarını çocukların eğlenceli vakit geçirmesi için yazmış. Bu özelliği ile kitap bir ilk, 19 yüzyıl çocuklar için yazılmış eser sayısı oldukça sınırlıydı, genellikle çocuk kitaplar büyükler için yazılmış, çocuklarında okuduğu kitaplardı. Onlar için kaleme alınanlar ise iyi vakit geçirmek için değil öğrenmeleri içindir. Hale öyle değil mi Çocuk kitapları söz konusu olduğunda öğretme kayısı öne geçiveriyor. Böyle olunca kitap okumak bir görev olarak kalıyor, kitapların mutluluk verici yönü kaybolup gidiyor. Oysa ki Edebiyatın birincil amacı insanlara hoş vakit geçirmektir, onu güçlü ve etkili kılan da budur.

Tom Sawyer’e geri dönecek olursak, giriş kısmında Twain kitabı yazma amacını şöyle açıklar: “…yetişkinlerinde öyküden zevk almaların umuyorum, çünkü amacımın bir bölümü de, yetişkinlere geçmişte nasıl olduklarını, neler hissettiklerini, neler düşündüklerini, neler konuştuklarını ve ne kadar tuhaf işlere karıştıklarını anımsatmak.” Yetişkinler için yazılmış, çocuklarında okuyabileceği kitaplardan, çocuklar için yazılmış yetişkinlerinde okuyabileceği bir kitaba gelmiş oluyoruz. Burada dikkat çekici bir başka noktada yetişkin olmanın, onun getirdiği sorumlulukların, çocuk yetiştirmenin ağırlığının bizlere çoğu zaman çocuk olmanın nasıl bir şey olduğunu unutturmasıdır. Ne yazık ki hayal kurmanın ve hayallerimizin peşinden koşmanın nasıl bir şey olduğunu unutuyoruz.

Tom Sawyer, tüm bunları hatırlamak, çocuğunuz ile bir şeyler paşmak için iyi bir fırsat. Kitabı satın almak istediğinizde piyasada kırktan fazla kopyası ile karşılaşırsınız. 100 temel eserin içinde olması nedeni ile tüm çocuk kitabı yayıncıları kitabı çıkarmış. Benim size tavsiyem alacağınız kitabın tam metin olması. Kanımca Özetler romandan çok şey alıp görüyor, yazarın bize sunduğu ayrıcalıklı dünyayı eksik yaşamamalı. Böyle düşündüğünüzde seçeneğiniz azalıyor. Tam metin olarak basan yayın evi sayısı oldukça az. Yani seçim yapmanız çok daha kolaylaşıyor.

Tom sawyer’in yaratıcıcı Mark Tawin’in, gerçek adı Samuel Langhorne Clemens’dır. 1835 yılında Florida, Missuori’de dünyaya geldi ve Hannibal yakınlarında büyüdü. Tom Sawyer’in ve tabi Hackleberry Finn’in maceraları romanlarının geçtiği yer olan St. Peterburg, Twain’in büyüdüğü Hannibal’ı bir modelidir.

Küçük Samuel, varlıklı bir ailede büyüdü, babası bakkaliye sahibiydi ve birçok kölesi vardı. 12 yaşında babasını kaybettikten sonra çalışmaya başladı. Gençliğinin büyük bölümü yolculukla geçti, matbaada ve nehir gemilerinde çalıştı. Nehir gemilerinde çalışırken ‘iki kulaç derinlik anlamına gelen’ Mark Twain takma adını aldı. İç savaş sırasında, 1861 orduya katıldı ancak yazarlık ve gazetecilik kariyeri için 14 günlük eğitimden hemen sonra ordudan ayrıldı. Makale ve öyküleri ile kısa zamanda popüler oldu. Büyüyen edebi başarısı ve finansal olarak düzelen durumu sayesinde 1860’ların sonunda doğuya taşındı ve Olivia Langdon ile evlendi. Eşi ile Hartford, Connecticut’a yerleşti.

Tom Sawyer’i 1874-75 yıllarında burada yazdı, kitap Haziran 1976’da İngiltere’de altı ay sonrada ABD’de piyasaya çıktı. Hucklebery Finn’in maceları (1884) de yayınlandı. 1894 ve 1896 da iki Tom Sawyer öyküsü(Tom Sawyer Abroad ve Sawyer, Detective) daha yayınladı. 1910 yılında öldüğünde Amerikanın en sevilen mizahçısı ve hikâyecisiydi.

Tom sawyer’in maceraları, Twain’in önceki çalışmalarından parçalar taşımakla birlikte edebi farklılık göstermektedir. Önceki çalışmalarında karakteristiği olan sosyal hiciv hafifletmiş, onun yerini tek bir merkezi karakterin sürekli gelişimi ve tasvir edilmesini almıştır. Twain romanda Tom’u yetişkinliğine kadar takip etmeyi ve yıllar sonra St. Petersburg’a dönüşü ile sonuçlandırmayı amaçlamıştı. Fakat kahramanı çocukluktan çıkaramaz, roman kahramanın yetişkin hayata geçmeye hazırlanması ile sonlanır. Twain Tom’un bir erkeğe dönüşmeye başladığı noktada hikâyeyi bitirir. Sonuç sözünde bunu yapma nedenini çocuğun hikâyesi olması nedeni ile burada bırakılması gereği olarak açıklar.

Roman Twain’in 1840’lardaki Hannibal da büyüdüğü döneme ait anılara dayanır. Ön sözde romanda geçen birçok maceranın gerçekte yaşanmış olduğunu ve Tom Sawyer karakterinin gerçek hayatta tanıdığı üç erkek çocuğunu bileşimi olduğunu belirtilir. Neredeyse romandaki tüm figürler genç Twain’in kasaba deneyimine dayanır. Polly Teyze ile Twain in annesi, Mary kız kardeşi Pemala, Sid küçük erkek kardeşi Herry  ile birçok benzer özelliği paylaşmaktadır. Huck Finn, Dul baya Doouglas, Kızırderili joe’nun da gerçek hayatta bir eşleri vardır. Gerçek Joe katilden ziyade zararsız bir sarhoştu.

Twain’in sonraki başyapıtı “Huckleberry Finn’in maceraları nın aksine “Tom Sawyer’in maceraları” Missisipi boyundaki çocukluk yaşamının huzur dolu tanımlamasıdır. Bu romanda Twain yetişkinlerin hükümlerini hicvederken “Huckleberry Finn’in maceraları”nda geniş bir şekilde ele alacağı kölelik sorununa el sürmez. Romanda köleliği direk olarak detaylandırmaz, örnek olarak kasabanın Kızırderili Joe’dan hoşlanmaması bir çeşit yabancı düşmanlığıdır, Joe’nun cinayetleri de kasabalının korkularını haklı çıkarır. Twain ırkçılık, kölelik ve yabancı düşmanlığını irdelemekten açıkça kaçınır. Bu da “Huckleberry Finn’in maceraları” 20.ve 21. yüzyıllarda bu nedenle tartışmaların odak noktası olmasına neden olur. Bunlara rağmen günümüzde Tom Sawyer’in Maceraları en popüler ve en çok okunan Twain çalışmasıdır.

Romanda Tom’un kişisel gelişimi ve kimlik sorgulaması işlenir. Roman yapılandırılırken kahramanın çocukluktan, ergenliğe ve yetişkinliğe geçişi süreci izlenmiştir. Ayrıca Tom her bölümde bir maceradan diğerine koşmaktadır. Komedi, halk hikâyesi, hiciv türlerinin özelliklerini de taşır. Anlatıcı, yetişkinlerin dünyasına eleştirel bir gözle bakan bir yetişkindir, geçmişteki düşüncelerini ve çocukluğunu nostarji ve nükte ile hatırlar. Öyküsünü anlatırken üçüncü şahsı kullanır, erkek çocuğunu kalbini ve zihnini görebilme özelliğine sahiptir.

Romandaki ana çatışma, Tom ve Huck’ın bakış açısından en büyük mücadeleleri  ve Kızılderili Joe ile  aralarında olandır. Diğer bir çatışma unsuru ise Tom, onun hayali dünyası ve yetişkinlerin beklenti ve kuralları arasındadır. Romanda ahlaki ve sosyal olgunlaşmanın yanı sıra, toplumun iki yüzlüğü, özgürlük, doğaüstü durumlar da romanda işlenmektedir.

Reklamlar