munir-ozkul-neseli-gunler

Çocuğum ile ilişkim nasıl olmalı?

Bir genç önce kendi finansal bağımsızlığını kazanarak kendi ayakları üzerinde durur. Sonra evlenerek yeni bir sisteme adım atar. Çocuk sahibi olduğunda ise hayatında farklı bir dönem açılır. Artık yeni bir kuşak doğurmuş, biri geride kalırken, yenisini yetiştirmekle görevlendirilmiştir. Çocuğa evlilik yaşamı içinde yer açılır, bakımını ve masraflarını üstlenilir. Bu aşamada ebeveyn rolünün kabulü ve bunu çocuk gelişiminde nasıl kullandığı önemlidir. Ebeveynlerin kendi aralarında sorumlulukları bilinçli olarak paylaşmaları ve birbirlerini tamamlamaları çok önemlidir. Bir sonra ki döneme ise çocuk bir ergen olduğunda geçilir. Bağımlı çocuğun bağımsız yetişkine dönüşebilmesi kendi otonomi ve kimliğini kazanması bu düzenin sonunda olur. Burada ailenin değerlerini hangi yolla verdikleri önemlidir.

Aile çocuk yetiştirme tutumları incelendiğinde üç ana tipin olduğu görülmektedir: Otoriter, demokratik, İzin verici.

Otoriter tutumda, arzulanan davranış çocuğun kurallara uyması ve soru sormadan yerine getirebilmesi. Otoriter ana baba çocuklarını katı kurallara göre idare eder. Çocukların boyun eğmesini bekler. Karşı çıkmalara kesinlikle karşıdır, çocuklarını ret edebilir. Bu ailede yetişen çocuk bağımlı, olgunlaşmamış yetersiz ve güven eksikliği olan çocuklardır. Otoriter olanlar çocukta kimlik oluşumunu engellerler. Bu tamda bizim eski nesillerin yaptığı, hatalı olarak nitelendirdiğimiz, kaçınmaya çalıştığımız aile tutumudur.

İzin verici tutumda kabul edici şekilde çocuklarına yaklaşan, kontrol etmeyen, sorumluluk vermeyen, çocuklarını kendi haline bırakan anne baba davranışı gözlemlenmektedir. Bu ailede yetişen çocuklar sorumluluk duygusu kazanmamış, otoriter ana baba tarafından yetiştirilmiş çocuklardan çok daha fazla bağımlı çocuklardır. Ailenin yönlendirmesinden uzaktırlar. Deneme yanılma yöntemi ile kendi kendine öğrenir. Kimlik kargaşasına düşerler. Bu da otoriter tutumdan kaçarken içine düştüğümüz aile tutumudur.

Demokratik tutumda ise ana babalar çocuğun bağımlılığını destekler, çocuğun kendi karar vermesine fırsat verir. Disiplini duygusal bir çerçevede kullanırlar. Bu tip ana babalara sahip çocuklar arkadaş canlısı ve kendine güvenli, sosyal, kendini kontrol eden bireylerdir. Tartışmalarda birlikte karar verme ve açıklamalar önemlidir. Çocuğun ailenin beklentisini anlaması sağlanır. Demokratik aileler cezalandırıcı davranışlardan kaçınır sapkın davranışları kontrol ederler. Demokratik aileler çocuklarının aile içi kararlara katılmasını sağlayarak kimlik oluşturma başarısını hızlandırabilirler. Bu tip tutumlar hem çocuğun başka insanlara anlayış göstermesini, koruyucu ve ilgili olmasını sağladığı gibi ebeveyn çocuk ilişkisinde de iyi yönde geliştirir.

Reklamlar